Kinder- en jeugdtrauma wordt gedefinieerd als mishandeling (een overschot van het verkeerde- en/of verwaarlozing (een groot tekort aan het goede) vòòr het achttiende levensjaar. Het woord trauma komt uit het Grieks en betekent "wonde", zoals een snee in je vinger. Vandaar dat het woord in ziekenhuizen wordt gebruikt voor lichamelijk letsel na een ongeluk of een val. Sinds de negentiende eeuw weten we dat schokkende gebeurtenissen ook psychische wonden kunnen achterlaten (Christiaan Vinkers, uit Littekens uit je jeugd).

"Dit water is kouder en killer dan ik ooit heb geproefd;

het draagt de smaak van mijn vaders vertrek,

het feit dat hij er nooit is geweest,

dat ik niets meer had toen hij vertrok."

 (Claire Keegan)

Kind- en jeugdtrauma is vandaag meer dan slaan, schoppen, schelden en seksueel geweld. Die vormen bestaan helaas nog altijd en vragen blijvende waakzaamheid. Maar daarnaast groeien steeds meer kinderen op in een omgeving waar iets wezenlijks ontbreekt: emotionele beschikbaarheid, echte aandacht, veiligheid, ruimte om kind te mogen zijn. Chronische prestatiedruk, voortdurende digitale prikkels en overmatige controle of emotionele afwezigheid laten geen blauwe plekken na, maar kunnen een even diepe invloed hebben op de ontwikkeling van een kind. 

In deze opleiding leren kind- en jongerenhulpverleners, contextuele therapeuten, maatschappelijk werkers, opvoeders, leerkrachten, ... niet alleen de signalen van mishandeling en seksueel misbruik herkennen, maar ook de subtiele tekenen van een kind dat structureel tekort komt. Je leert kijken naar wat er gebeurt, maar evenzeer naar wat er niet gebeurt. 

In Vlaanderen worden elk jaar meer dan 11.000 kinderen gemeld  bij vertrouwenscentra. Dit zijn de kinderen die iemand zag!

Onderzoek toont aan dat retrospectieve bevraging van volwassenen een veel hogere prevalentie van kindermishandeling en seksueel geweld oplevert dan de officiële meldcijfers tijdens de kindertijd. Dat zijn de kinderen die niét werden gezien!

Experts schatten heden dat er jaarlijks ongeveer 38.000 Vlaamse kinderen ernstige kindermishandeling meemaken. Dat betekent niet dat de overige 27.000 geen hulp krijgt, maar het illustreert wel dat een groot deel van de kinderen niet in beeld komt. Deze opleiding nodigt uit tot een moedige professionele houding: durven zien, durven benoemen en durven handelen. Niet vanuit wantrouwen tegenover ouders maar vanuit betrokkenheid bij het welzijn van kinderen. Want hoe vroeger een kind werkelijk wordt gezien, hoe groter de kans dat een leven niet wordt bepaald door trauma dat onopgemerkt bleef.

In deze opleiding komt aan bod:

- Definitie van kind- en jeugdtrauma: kwetsbaar opgroeien in de 21ste eeuw, de lichamelijke én psychische gevolgen

- Traumabewustzijn versus traumabusiness: elk trauma verdient het om gezien te worden maar niet alles is trauma

- Soorten kinder- en jongerentrauma: lichamelijke en emotionele mishandeling én/of verwaarlozing, seksueel misbruik en pesten

- Hoe het komt dat kind- en jeugdtrauma onzichtbaar bleef en blijft ("delay in disclosure")

- Het momentum: onthullingen doen met kinderen, dieper ingaan en doorvragen; een taxatiegesprek voeren

- Werken met vragenlijsten om kind- en jeugdtrauma te meten: ACE (Adverse Childhood Experiences), JTV (jeugdtraumavragenlijst) en MACE      (Maltreatment and Abuse Chronolgy of Exposure)

- Verschillende talen erbij: de kracht van tekentaal en werken met de psychodramapoppen

- Voorkomen is beter dan genezen: Wat ouders en naasten van het kind kunnen doen

- Investeren in een rechtvaardige en rendabele preventieaanpak: wat wel werkt en waarom we het niet doen (het collectieve neen)

- Verschillende meldmogelijkheden, de juridische en ethische afwegingen en wanneer een melding in het belang van het kind of de jongere          een noodzaak is

- Professioneel omgaan met beroepsgeheim, meldrecht, meldplicht en de ethische afwegingen die daarbij spelen

- Casuïstiek, inter- en supervisie en practicum / debat

Sterke kinderen vormen is eenvoudiger dan gebroken volwassenen herstellen         

(Frederick Douglass)